کازیوه

کازیوه

با گربه‌ها حرف می‌زنم، شب‌ها توی خواب سوت می‌زنم و پنج‌شنبه‌ها با عمه‌ام زل می‌زنیم توی صورت هم که هرکی خندید بازنده است، بعد از مرگ کسی که هیچ‌وقت هم را ندیدیم عاشقش شدم، از چاقی مفرط رنج می‌برم، تا ۱۴۰۰ موهایم را کوتاه نمی‌کنم و قرار است لیسانسم را پنج ترمه بگیرم اما شما باور نکنید!

دل‌ آدم می‌تواند پر از شادی باشد به شرط اینکه خالی از غم باشد.

هرکسی می‌تواند یک آرزوی شگفت‌انگیز و جادویی داشته باشد. آرزویی که هر چقدر از آرزوهای زمینی و هواییش هم برآورده شده‌باشد همیشه توی دلش باشد. آرزویی که یک جور معجزه است. در کالبد کوچک و محدود این دنیا نمی گنجد و بزرگترهای نادان درحالیکه به فاکتور خریدهای کاملاً ضروری شب عیدشان نگاه می‌کنند به آن نیشخند می‌زنند. حتی همین موجودات ماشین‌وار عاشق کریستال و پسته خندان گران‌قیمت هم یک آرزوی جادویی ته مه‌های قلبشان دارند. آرزویی که جز خالق قادر به برآورده‌کردن آن نیست. خالق هم که با هرکسی حال نمی‌کند. البته حق هم دارد. بنده آورده که چی؟ بنده هم بنده‌های قدیم. که یا مومن و باشخصیت و نیکوکار و تودل برو بودند یا مجیزش را می‌گفتند.

البته من از ابعاد دیگر این دنیا و آن دنیا و دنیاهای دیگر خبر ندارم. هنوز قسمتم نشده بروم بازدید، اما دنیای بزرگی توی کله من است. یعنی توی کله همه یک دنیای بزرگ و شگفت‌انگیز است که انکارش به همین سادگی‌ها نیست. یعنی اگر بگویید دنیایی توی کله‌تان ندارید قسم می‌خورم بروم یک سرویس 24تایی کاسه بشقاب مارک‌دار (هیچ برند کاسه بشقابی بلد نیستم متاسفانه! مگر اینکه سفال هم یکجور برند باشد) بخرم بعد در حالیکه یک نگاهم به فاکتور است و یک نگاهم به احمق توی آینه به ریشتان بخندم.

این بزرگترین رحمت خالق است. کِی نعمت است؟ وقتی بدانی. بدانی که توی آن کله‌ات یک مغز است که به جز جمع و ضرب و حفظ کردن سخنان بزرگان می‌توانی تویش یک شهر بسازی. شهر چه کوفتیست، دنیاییست برای خودش. کائنات خودت را خلق کنی. دست آدم هایی که دوستشان داری بگیری برداری ببری آنجا. خانه موردعلاقه‌ات را بسازی، رنگش کنی، گل بکاری توی باغچه‌اش. عشق زندگیت را از چنگال کثیف پارتنرش نجات بدهی و ماچش کنی و فلان. شغل موردعلاقه‌ات را داشته باشی و.. البته این‌ها خیلی ابتدایی است و بچه هم باهاش گول نمی‌خورد. هنوز برایتان از قدرت پرواز بدون بال و شناکردن بدون آبشش و کشتن بدون محدودیت منفورترین‌های زندگیتان نگفته‌ام. و خب یک چیزهایی هم قابل بیان نیست. حداقل من با این حافظه کوتاه‌مدت ناکارآمدم نمی‌توانم برایتان توصیف کنم. اصلاً به من چه اگر جذب نشدید. بروید کریستال و پسته کیلویی 70 تومن بخرید، مانتو بگیرید 300 تومان و احساس خوشبختی کنید. من هم دعا می‌کنم هر چه زودتر برای همیشه بروم توی کله‌ام. خلاصه اگر عید شد و من را ندیدید بدانید خالق آرزوی من را لای مریض رد کرده و برای همیشه از اینجا رفته‌ام. رفته‌ام پیش آرزویم. خدافظ.

راستی شما دوست دارید عیدی چی بگیرید؟

از تلخی واقعیت پناه‌برده بودم به رویا،

از رویا به کجا؟

این هم یک‌طور مرض است که کسی را بخواهی که در کنارت نیست. هیچ‌وقت نبوده و احتمالا هیچ‌وقت هم نخواهد‌بود.


بزرگ که شدم، حرف‌هام رو می‌زنم. حرف‌های خود خودم رو ها! 

حرف‌های خودِ خودِ خودم رو که زدم، تهش اسم شما رو می‌نویسم. اسم شما رو که ته حرف‌های خودم بنویسم، شبش می‌آید تو خوابم. تو خوابم که بیاید طبعاً ازم چرا می‌خواید. منم بغلتون می‌کنم. محکمِ محکم، سفتِ سفت. می‌بوسمتون، از صمیمِ قلب. همون صمیمِ قلبی که همیشه باهاش قصه می‌گفتید و آدم‌ها رو راهنمایی می‌کردید. همونی که از عمق وجود آدم میاد. همون صمیمِ قلب معروف دیگه. بغلتون که کردم، بوسه رو که گرفتم، نوبت گفتن مهم‌ترین جمله دنیا می‌رسه. نه مهم کلمه خوبی براش نیست. هر روز خبرگزاریا اخبار مهم‌شون رو تیتر می‌زنند و ته همون روز، همون خبر مهم دیگه به درد نمی‌خوره. قشنگ و زیبا هم کافی نیست. اصلاً قشنگ نیست که به این جمله بگم قشنگ اونم وقتی که به یه جفت کفش کانورس آبی‌ آسمونی گفتم قشنگ. این جمله جادوییه. وقتی دهنت رو باز می‌کنی به گفتنش هم آرومت می‌کنه، هم می‌ترسونت، هم به لرز وا می‌دارتت. پس دستتون رو می‌گیرم و می‌گم دوستتون‌دارم. بعدش از لرزش‌های آروم بدنم می‌ترسم. دستتون رو می‌گیرم و براتون هزارتا قصه می‌گم. خدا کنه حوصلتون رو سر نبرده باشم. آخه شما که وقت شنیدن این چیزها رو ندارید. هزارتا کار دارید که باید انجام بدید. هزارتا جا هست که توی دنیای جدیدتون باید کشف بکنید. هزارتا قصه دیگه از هزار نفر دیگه بشنوید و هزاربار لبخند بزنید تا دل ما نشکنه. هزارتا بغل، هزارتا بوس، هزارتا دوستت‌دارم از صمیم قلب، از عمق وجود، از تیکه جادویی آدمیزاد. اسمتون رو نوشتم پای حرف‌هام تا دست‌هاتون رو به دست بیارم و هیچ حرف خاصی که مناسب این لحظه باشکوه باشه هم آماده‌نکردم. اگر آماده‌می‌کردم هم فرقی نمی‌کرد توی این‌کار خیلی افتضاحم. فقط محکم می‌چسبمتون و همه کارهایی که کردم از خیالم می‌گذره. همه تلاش‌هایی که برای رسیدن به این نقطه کردم. شما رویا بودید و من با جادو بهش رسیدم. این تنها چیزیه که می‌فهمم. اما هر چقدرم بخوام طولش بدم بازم باید تمام بشه. واقعیت تلخیه نه؟ همه چیز تمام میشه. مثل شما که رفتید، اما دستاتون رو تو دست‌های من جا گذاشتید.

تکنولوژی خودش را به در و دیوار می‌کوبد تا روز به روز آدم‌ها را بیشتر در دسترس هم قراردهد و من از این همیشه دم دست بودن بیزارم. از اینکه دو دقیقه نمی‌شود واقعی واقعی تنها بود بدون اینکه ایرانسل با آن پیشنهادات هیجان انگیزش هر گوشه‌ای که هستی پیدایت نکند. تکنولوژی دارد خودش را می‌کشد و فرت و فرت اپلیکیشن تعقیب و گریز تولید می‌کند که آدم‌ها با یک کلیک بتوانند جای هم را پیداکنند و انگیزه آدم را برای فرارکردن و خلاص‌شدن می‌گیرد. امروز موقعی که داشتم از چاله‌ای به عرض خیابان که آب باران دیشب تویش جمع شده‌‌بود ردمی‌شدم با خودم فکرکردم چی می‌شد این موبایل لعنتی سر بخورد بیفتد توی آب و بسوزد و برای همیشه خاموش شود؟ چی می‌شد همه موبایل‌ها یک روزی که از خواب بیدارشدیم مرده باشند، دکل‌ها سقوط کنند و سیم‌های تلفن جر بخورند و بشر نیزه‌اش را بردارد و به دامان طبیعت بازگردد؟ برای من که خیلی وسوسه کننده بود. یک قتل تر و تمیز. موبایلم غرق‌می‌شد و یک مدت با مشکل سخت افزاری دست و پنجه نرم می‌کرد و هی به این و آن می‌گفتم زنگ زدید؟ موبایلم صداش در نمیاد. پیامک دادید؟ صفحه‌اش کار نمی‌کند. عکس بگیرم؟ دوربینش کار نمی‌کند. بعد که امیدشان را از دست‌دادند برای همیشه خاموش می‌شد. شماره من توی تلفن دیگران فراموش می‌شد و پل های ارتباط مجازی من با آن‌ها فرو می‌ریخت. من یک جزیره متروک می‌شدم که صخره‌هایش را خزه بسته و درخت‌های بلند و درهم تنیده جنگلش داستان دزدیده‌شدن خورشید توسط دزدان‌دریایی را برای درختان جوان‌تر می‌گفتند. دیگر داشتم نشئه می‌شدم که زنگ خورد. از صدای زنگش متنفرم. از ویبره‌اش هم همینطور. کلا از ریخت نحسش عقم میگیرد و لحظه مرگم وقتیست که می‌گیرمش دم گوشم و میگویم الو! واقعا رقت‌انگیزترین کار ممکن است. نگاه‌کردم دیدم مادر است. اول گفتم بیخیال بنداز و خلاص. بعد نشد. گفتم مگر همیشه نمیخواستی از شرش خلاص شوی؟ اصلا تو را چه به ارتباط داشتن با انسان های دیگر؟ بنداز یک کلمه. مادر همین طور پشت هم زنگ می‌زد. آن وقت‌ها که تلفن نبود مادرها چطور بچه‌هاشان را پیدا می‌کردند؟ مادری که جانش بچه‌اش است چطور جانش ازش دور بود و زنده‌می‌ماند؟ مادر که فرق می‌کند. مادر که هر وقت زنگ بزند، هرجا که باشی، با هرکس که باشی، دلت می‌خواهد جواب بدهی و باید هم جواب بدهی و این تنها کاریست توی دنیا که از تو می‌خواهد. اینکه همیشه باشی. دیدم که مادر هربار که از خانه می‌روم بیرون می‌پرسد موبایلت رو بردی؟ هر بار که بار و بندیل دانشگاه را می‌بندم می‌گوید موبایلت رو جواب بدهی ها! هر وقت که سفرم و زنگ می‌زند میگوید لطفا در دسترس باش. مادر که می‌داند چقدر در دسترس نبودن را دوست‌دارم و به تلفن گم‌کردن‌ها و جواب‌ندادن‌هایم عادت‌دارد بازهم وقتی چشمم به صفحه‌ای می‌خورد که اسمش را نوشته و به این فکر می‌کنم چند کیلومتر آن طرف‌تر با هر بار بوق خوردن می‌گوید این بار جواب می‌دهد، دیگر دلم نمی‌خواهد تکنولوژی را توی آب غرق کنم و به غارنشینی برگردم. دلم می‌خواهد گوشی را به گوشم بچسبانم و بگویم الو!

هفته پیش یکی از بهترین فرصت‌های زندگیم را از دست‌دادم. دیروز کلاس نرفتم. صبح دیر بیدار شدم و یک هفته است که غمگینم اما میل عجیبی به زندگی و تغییر دارم. شاید شما خنده‌تان بگیرد که این چه وضعیست؟ اما برای من جای خوشحالی دارد. این‌ یعنی بهبود، یعنی افسردگی پرررر، پرر، پر.

یک درختی هست کنج حیاط خوابگاه که نمی‌دانم چیست. یعنی حدس می‌زنم توت باشد شاید هم سه پستان. زیرش یک میز استوانه‌ای چوبی و چهارتا صندلی از همان جنس و به همان شکل اما به مقیاس کوچکتر گذاشته‌اند. شب‌ها می‌رویم توی حیاط. گاهی چای می‌خوریم. چیپس و پفک و پشمک و هله‌هوله و بخند بخند. گاهی هم تنهایی می‌روم می‌نشینم زیرش. روی صندلی نه، روی میز. نه به خاطر اینکه صرفاً روی میز نشستن کیفش بیشتر است یا حال خاصی بهم دست می‌دهد یا حتی احاطه بیشتری به محیطم دارم. بیشتر به خاطر اینکه ماتحتم راحت‌تر است. اساسا ماتحت من در پوزیشن چهارزانو یا چمباتمه کارایی بیشتری دارد. امشب که چهارزانو روی میز نشسته بودم و به شاخه و برگ بی‌ثمرش نگاه می‌کردم پرسیدم درد چیست؟ جواب آمد که یعنی درد را هم باید برایت توضیح بدهیم؟ پرسیدم چطور می‌شود که آدم دردش می‌گیرد بدون اینکه جایی شکسته باشد یا برخورد فیزیکی با چیزی داشته باشد؟ بدون اینکه واقعی باشد؟ پاسخ آمد یک‌جوری می‌شود حتما که اینجوری می‌شود لابد. من خسته نمی‌شوم. یعنی در مقابل سوال‌هایی که معمولاً جوابی برایشان نمی‌گیرم قافیه را نمی‌بازم و تسلیم نمی‌شوم. جواب نداری که نداری. جواب که همه چیز نیست. به قول معلم حرفه‌وفن راهنمایی‌ام که می‌گفت سوال را درست‌خواندن نصف جواب است. که چرت می‌گفت البته و خیلی‌وقت‌ها توی امتحان جواب نمی‌داد. تسلیم نشدم و پرسیدم چه چیزی برای تو دردناک‌ترین چیز این دنیاست؟ گفتم که ادا درآوردن. تظاهرکردن. گفتم اینطور شبیه ماشین چمن‌زنی می‌شوم که بر‌می‌دارند می‌برند توی خانه تا فرش را باهاش جارو کنند. شبیه چرخ‌گوشتی که تیغه‌هایش کند‌ شده و فقط باهاش می‌شود آب‌هویج گرفت و دستگاه بیچاره تظاهر به زنده بودن می‌کند، از شادی استفاده شدن صدای چرخ‌گوشت در‌می‌آورد و تفاله‌های هویج و کرفس لای چرخ‌دنده‌هاش جا خوش می‌کنند. خواننده من حالم از خودم بهم می‌خورد وقتی لبخند می‌زنم رو به هم‌اتاقی‌ام و برایش جوک تعریف می‌کنم و توی دلم برای نامردی‌هایش محاکمه‌اش می‌کنم. متنفرم از لحظه‌هایی که خودم را مجبور به اهمیت‌دادن به چیزهایی که برایم قرانی هم ارزش ندارند می‌کنم. وقتی ادای کنجکاوی در گوش‌دادن به حرف‌های دیگران را در‌می‌آورم. وقتی دنبال کلمه برای شادی بخشیدن به لحظه‌ای که مال من نیست می‌گردم. خواننده تظاهر کردن خیلی دردناک است. ادا درآوردن مثل جراحی بدون بی‌حسی و بی‌هوشی‌ست. انگار یک تکه تیز بزرگ یخ خورده‌باشد بهت و دیگران برای آرام‌کردنت جوک بگویند. قانون خودت‌باش٬ تحت هر شرایطی خودت باش. قانون خوبی‌است. کاش بیشتر بهش توجه‌کنم.

*

استارت یکی از پروژه‌های سال آینده رو زدم: عاشق شدن!

.

بیزارم از این مانیتوری که قد یک کف دست است و من را به همه دنیا وصل می‌کند جز خودم.

همه چیز ارزش تجربه‌کردن دارد. همه چیز خواننده..

+

بعضی‌وقت‌ها لازم است که طولانی مدت سکوت کنی بعد تلاش‌کنی که سکوتت را بشکنی و بعد ببینی جز یکی دو صدا و حرف چیزی به ذهنت نمی‌رسد.

حال عجیبی داشت. انگار در آستانه بیست و یک سالگی یکبار دیگر بخواهم حرف‌زدن و فکرکردن را یادبگیرم.

دلتنگی مثل حرص است. حرص را برعکس شکلات و نان‌خامه‌ای، هرچی بیشتر بخوری لاغرتر می‌شوی. دلتنگی کالری‌ منفی‌اش خیلی بیشتر از حرص است. هر چقدر که موردِ دلتنگی واقع‌شده، عزیزتر و نزدیک‌تر و عشق‌تر باشد دلتنگی‌ای که می‌خوری گنده‌تر است. هر چقدر بیشتر دلتنگی بخوری، دلت زودتر لاغر و نحیف می‌شود. هر چقدر دلت زودتر ریزه‌میزه بشود احتمال اینکه تالاپی بیفتد توی شکمت و هضم بشود و بی‌دل بشوی بیشتر می‌شود. دلتنگی می‌خوری، دلت چروک و فرتوت می‌شود، روده‌هایت دلت را زنده زنده می‌خورند و بی‌‌قلب که شدی دیگر کسی دوستت‌ندارد.

دنبال یک دلیل برای دوست‌نداشتن بچه‌ها می‌گردم و هیچ‌ دلیلی وجودندارد.

برعکس آدم بزرگ‌ها.

خطر لو دادن فیلم وجود ندارد؛ بی نگرانی بخوانید:

عادت به نوشتن از سینما و فیلم ندارم. با اینکه یکی از نیکوترین کارها را معرفی و توصیه فیلم به دیگران می‌دانم. به نظرم فیلم دیدن یک عمل شخصیست. اینکه درباره یک فیلم چه نقد و نظری داری و چه انتظاری داشته‌ای و بعد از بلندشدن از روی صندلی چه فکری توی کله‌ات وول می‌خورده هم از همان احساس و روحیه و اتفاقات حول همان روزهایت نشات می‌گیرد. من هم که تقریبا نجات‌یافته یک طوفان روانی‌ام و از وقتی بیرون آمده‌ام هنوز گیج اتفاقات چندماه گذشته‌ام خودم را انداختم روی صندلی سینما تا فیلمی ببینم. قبلش هم از خودم قول گرفتم دست از سر خودم بردارم و این بار جای شنیدن قصه خودم به داستان بقیه گوش‌کنم. اما خب قصه زندگی آدم‌ها بی‌ربط بهم نیست و انگار اکثر گره‌ها از یک‌جا شروع می‌شوند.

بارها در سینما شاهد کاراکترهایی که به ته خط می‌رسند بوده‌ام؛ که از شدت درماندگی خودکشی می‌کنند، جایی را آتش می‌زنند، خانواده‌ای را ویران می‌کنند، دزدی و گروگانگیری و... یعنی می‌خواهم بگویم آدم های دیگر همیشه وقتی به ته خط می‌رسند می‌آیند می‌گویند؛ فریادمی‌زنند که ته خط، ایستگاه‌آخر و یک‌جنایت.. و ما شیون می‌کنیم و به فکر فرومی‌رویم و آخ‌و‌واخ که خدایا دنیا به آخر رسید و تو چرا ظهور نمی‌کنی؛ صبح هم بلند می‌شویم نان و پنیرمان را می‌زنیم توی چای شیرین و پیش به سوی کار. اما کمتر کسی پیدامی‌شود که همان لحظه شنیدن خبر یک جنایت بپرسد چطور این آدم به ته خط رسید؟ چرا به ته خط رسید؟ چه چیزهایی توی زندگیش بود که نمی‌شد درستشان کرد یا درست کردنشان دیگر برایش مهم نبود؟ دارم به این فکر می‌کنم درست همین لحظه که این ها را می‌نویسم چند نفر حالشان حال سوق داده‌شدن به ته خط است و چند نفر وقتی شما این‌ها را می‌خوانید فریاد می‌کشند بالاتر از سیاهی رنگی هست؟ و همه دنیا جوابشان می‌د‌هند که نه نه نه نه و... بوم. ما هم از سر لطف یک تیتر مینویسیم؛ ته خط..ایستگاه آخر و تمام.

اما خفه‌گی درست مثل اسمش لحظه لحظه رسیدن به ته خط را نشان می‌داد.تو میلی‌متر به میلی‌متر روی برف‌هایی که از آسمان پرتاب می‌شدند جابه‌جا می‌شدی و می‌رفتی و درست لحظه‌ای که خیال‌می‌کردی ته خط را پیداکرده‌ای و اینجا جاییست که باید ساختمان‌های فیلم فروبریزند، آدم‌ها بمیرند، همدیگر را بکشند، تیتراژ بالا بیاید، چمی‌دانم دنیا تمام‌شود، کارگردان برف‌ها را پارومی‌کرد و می‌گفت: «ببین این هم ته خط نبود. برو جلو. گول بخور. هشیار باش.» خفه‌گی داستان یک شبه به مرگ رسیدن نبود؛ که البته هیچ داستانی نیست و چون ما داستان‌ها را دست‌چین شده مولف و گوینده می‌بینیم و می‌خوانیم و می‌شنویم همیشه فکر‌می‌کنیم این آدم‌ها یک‌شبه به اینجا رسیدند. خفه‌گی قصه یک راه طولانیست از لحظه‌ای که حس‌کردی دیگر کاری از دست خودت برای خودت برنمی‌آید تا ثانیه‌ای که تصور‌می‌کنی از بی‌هوایی کارت تمام است. و دوباره شاید همین جا ته خط است... اما در کمال ناباوری هنوز نفس می‌کشی و ادامه می‌دهی و به این فکر می‌کنی که شاید اصلا ته خطی وجود ندارد و پایان دنیا هم یکجور شوخی‌ست و تازه بعد از آن است که بازی شروع می‌شود. اصلا شاید هم ته خط را ردکرده‌ای شاید بازهم گول کارگردان را خورده‌ای. شاید همان خط اول خط آخر بود و اصلا مگر فرقی هم می‌کند؟ چون آدم هر چقدر بیشتر می‌رود بیشتر می‌فهمد که انگار رسیدنی درکار نیست. تو داری درد می کشی و ذره ذره ته می‌کشی اما ماندن در این برف خطرناک است و برگشتن غیر‌ممکن و روبرو بی‌نهایت. بعد به خودت می‌آیی که هرجا تمامش‌کنی ته خط همان جاست.

پی نوشت: همه چیز فیلم خوب و به جا بود. از بازی ها و کارگردانی و طراحی صحنه و لباس و فیلم‌برداری گرفته تا نحوه نشستن بازیگرها. خوشم می‌آید از فیلمی که آدم‌ها را به شک می‌اندازد که این حرکت برای چی بود و حقیقت پنهان می‌شود طوری که انگار یک راز مگوست که من گاهی فکر میکنم کارگردان و نویسنده هم ادای دانای کل را در می‌آورند درحالی‌که خودشان هم در شروع و آخر شخصیت‌ها مانده‌اند.

پی نوشت‌تر: چون خیلی وقت بود هیجان و ابهام فیلمی که ندیده‌ام را تجربه نکرده‌بودم بیخیال خواندن نقد و دیدن آنونس و عکس های فیلم شدم. فقط یک نگاه انداختم ببینم بازیگرها کی هستند که از ترکیب نوید محمدزاده و النازشاکردوست خنده‌ام گرفت و راستش را بخواهید یک‌کمی هم دودل شدم. اما رفتم و از سکانس به سکانس بازی شاکردوست کیف کردم. شاکردوست با این انتخاب خوب و به‌جا و بازی روان و درخشان برای من از بازیگری که "اه اینم تو فیلم هس پس ارزش دیدن نداره" تبدیل شد به بازیگری که از الان منتظر فیلم بعدیش هستم و از همین جا قول می‌دهم دیگر به ترکیب بازیگرها نخندم!

پی نوشت‌ترین: می‌خواستم درباره بازی‌ها و اتفاقات و فضای فیلم بنویسیم که خب دست هایم از شرمندگی چشم‌های شمایی که تا آخرش خواندی خشک‌شد. برای همین زیادی حرف زدن هاست که دوست ندارم درباره فیلم‌ها بنویسم دیگر و به خدا قرارنبود روایتم این همه شخصی از آب در بیاید. من بازهم رفتم سینما و به قول کیارستمی مشغول دیدن قصه خودم شدم.

کلی انرژی دارم. یک هفته همه زورم را برای قوی بودن و غرغر نکردن زده‌ام. یک هفته جان کندم تا غمگین نباشم و تنها نمانم که مبادا بیفتم توی مرداب. یک هفته جلوی میل زیادم به دکتر رفتن و برای افسردگی و رخوت و اندوه زار زدن و شنیدن جمله "یکبار برای همیشه تصمیم بگیر" را گرفته‌ام. یک هفته ایستادم که یکبار برای همیشه تصمیم گرفته‌باشم. با اینکه در سه‌سال گذشته هشتصدبار برای همیشه تصمیم گرفته‌ام. اما این بار انرژی دارم. این بار از خواب طولانی مدت بیدار شده‌ام و راه من را می‌خواند و باید از این مرحله عبورکنم. باید بگذرم و برسم به یک جایی. بعد هم از آنجا بروم به جایی دیگر. جایی که... چمیدانم چطور جایی... فقط می‌دانم آنقدر از تنها ماندن و نشستن و چنبره‌زدن و خسته‌شدن خسته‌ام که تنها راهی که می‌شناسم راه رفتن است.

از تکنولوژی های خوب یکیش همین دوست عزیزمان ویدئو کال؛ مرسی که ما را به دوست های مهاجر راه دور و درازمان وصل می کنی. 

پ ن: چقدر بدم میاد وقتی کم حرفم و نهایت حرف زدنم ختم میشه به یکی دو خط یا توی مکالمه فقط میگم خب! آره! باشه! چرا؟ بازم بگو! ها؟ ها! و تبدیل میشم به چندش ترین مکالمه کننده دنیا که انگار حافظه اش و قسمت تکلمش باهم به آسفالت سابیده و رفته.. هوووف که حالم بهم میخوره از این حال و روز خودم!

یکبار من در مورد جنسیت سخنرانی می‌کردم که یک مرد گفت: «چرا باید به عنوان یک زن این حرف‌ها را بزنی؟ چرا از منظر یک انسان این صحبت‌ها را نمی‌کنی؟»

این سوالها راهی‌ است برای خاموش‌کردن و به سکوت کشاندن تجربیات ویژه و خاص یک شخص. البته که در وهله اول من یک انسان هستم اما این‌ها تجربیات خاصی است که در دنیا برای من به عنوان یک زن در حال رخ دادن است، چرا که من یک زن هستم. اتفاق همین مرد همیشه به عنوان یک انسان سیاه‌پوست در مورد تجربیات و معضلاتش صحبت می‌کند. و احتمالا من هم در این شرایط باید از او می‌پرسیدم چرا نباید تجربیاتت را به عنوان یک مرد و اصلا یک بشر مطرح کنی؟ چرا به عنوان یک سیاه‌پوست بحث می‌کنی؟

چیماماندا انگوزی آدیشی

ما خیانت بزرگی در حق پسرانمان می‌کنیم. ما انسانیت را در پسرها سرکوب می‌کنیم. ما مردسالاری را به روش‌هایی خیلی کوته فکرانه برایشان معنا می‌کنیم. مردسالاری یک قفس محکم و کوچک‌است و ما پسرها را در این قفس نگه‌می‌داریم. ما به پسرها یادمی‌دهیم که از ترس، از ضعف و از آسیب‌پذیری هراسان و گریزان باشند. به آنها یاد‌می‌دهیم که بر چهره حقیقی خودشان نقاب بزنند چرا که باید مردان خشن و سفت و سختی باشند.

هنوز هم از پسر انتظار می‌رود که برای اثبات مردانگی صورت حسابها را پرداخت کند. چه می‌شد اگر دختر و پسر جوری بزرگ می شدند که مردانگی و پول را باهم قاطی نمی‌کردند. چه می‌ شد اگر به جای رفتار و کلماتی مثل پسرها باید پرداخت کنند می‌توانستیم از «هر کسی که پول بیشتری دارد باید پرداخت کند» استفاده کنیم؟

ما همه باید فمنیست باشیم - چیماماندا انگوزی آدیشی

البته به عقیده این بنده حقیر اونی که پول بیشتری داره که گناه نکرده صورت حساب‌ها رو پرداخت کنه. دونگی عادلانه‌تره!

چیماماندا درباره دوست های زن امریکاییش که سعی می‌کنند مسیر شغلیشان با مهربانی و لطافت پیش ببرند یا همکارانشان از آنها انتظار دارند که سهل‌گیر باشند و زنانه‌تر رفتارکنند مینویسد:

چیزی که نظر من را جلب کرده‌است این است که چطور آنها به این دوست‌ داشته‌ شدن گردن می‌نهند. چطور به این باور رسیده‌اند که دوست‌داشتنی بودن آنها آنقدر مهم است و این ویژگی دوست‌داشتنی یک ویژگی خاص و منحصربه‌فرد است و این ویژگی نمی‌تواند گاهی با خشم و عصبانیت و یا مخالفت  همراه باشد.

از روزی که بشر شروع به زندگی بر روی زمین کرد در حقیقت، قدرت فیزیکی مهمترین ویژگی برای بقا محسوب می‌شد. فردی که از نظر فیزیکی قوی‌تر بود، احتمال بیشتری داشت که رهبر شود و مردان به طور کلی از نظر فیزیکی قویی‌تر هستند (البته استثناهای زیادی هم وجود دارد).

امروزه ما در دنیای مملو از تفاوت ها زندگی میکنیم. کسی که صلاحیت و شایستگی رهبری را دارد الزاماً شخصی نیست که قدرت فیزیکی بالایی دارد. آن شخص باید باهوش‌تر، باسوادتر، خلاق‌تر و مبتکرتر باشد و برای این ویژگی ها احتیاج به هیچ هورمونی نیست!

چیماماندا انگوزی آدیشی

اگر ما کاری را بارها و بارها انجام بدهیم آن کار تبدیل به اتفاقی معمولی خواهدشد. اگر ما چیزی را بارها و بارها به چشم ببینیم آن چیز برایمان طبیعی جلوه خواهدکرد. اگر فقط پسرها مبصر شوند‌، از آن به بعد همه ما حتی به طور ناخودآگاه فکرمی‌کنیم که مبصر کلاس باید همیشه یک پسر باشد.

چیماماندا انگوزی آدیشی

برای خودم و دیگران مثل خودم:

وقتی از انفجار توی فرانسه ناراحت شدی و چیزی نوشتی به معنای این نیست که از کشته شدن فلسطینی ها ناراحت نیستی

وقتی به حادثه پلاسکو واکنش نشون میدی به معنای این نیست که به گردوخاک خوزستان یا سیل سیستان و بلوچستان معترض نیستی

وقتی میگی زن ها میتونن رییس جمهور باشن به معنای این نیست که مردها نباید باشن

وقتی به تجاوز به زنها معترضی معناش این نیست که از آزارجنسی مردها خوشحال میشی

باید بفهمی و درک کنی که قرار نیست هر کدوم از تفکراتت ناقض دیگری باشه. قرار نیست با داشتن حقوق برابر حقوق دیگران رو زیر پا بگذاری؛ که تو کسی هستی که توی صف سرجای خودت می ایستی و هیچوقت نشده بخاطر جمله مسخره خانم ها مقدم ترند خودتو توی آسانسور یا صندلی اتوبوس یا صف نانوایی بچپونی. پس آروم باش و جای محکوم کردن خودت به ضد مرد بودن از کلیشه های ذهنیت فاصله بگیر و رهاتر باش. تا بتونی بهتر بفهمی و عمیق تر یاد بگیری.

به هر حال تا زمانی که فمنیسم امری ضد آفریقایی بود، من تصمیم گرفتم که خودم را یک فمنیست آفریقایی شاد بنامم. دوست عزیزی به من گفت کسی که خودش را فمنیست می نامد در واقع از مردها بیزار است. بنابراین تصمیم‌گرفتم از آن به بعد یک فمنیست آفریقایی شاد باشم که از مردان بیزار نیست و برق لب می‌زند و کفش پاشنه‌بلند می‌پوشد، آن هم فقط به خاطر دل خودش. 

چیماماندا انگوزی آدیشی

نمیدانم چرا هنوز در بعضی مخیله‌ها نمی گنجد که عقیده حقوق برابر برای زن ‌ها و مردها چیزی جدا از رنگ مو و چاقی و لاغری ست. وقتی می‌گویی فمنیست هستی بعضی‌ها بدون اینکه بدانند فمنیسم چیست و چه می خواهد؛ لبشان را گاز می‌گیرند و ازت میخواهند ادامه‌ندهی و به چرندیاتت فکرکنی. چون در ذهن آنها فمنیست یک زن سیبیلوی زشت و بدترکیب است که چون نمی تواند شوهر داشته‌باشد از مردها متنفر است و مدام در حال تحقیر آن‌ها و گیردادن به زن‌های زیباتر از خودش است. 

به یاد دارم که بحث‌کردیم و بحث‌کردیم و ناگهان اکولوما به من نگاهی کرد و گفت: «تو می‌دانی که یک فمنیست هستی؟»

این جمله او نشان دهنده تعریف و تمجید نبود و این موضوع را من از لحن او فهمیدم؛ لحنی مانند زمانی که کسی به تو بگوید: «تو طرفدار تروریسم هستی.»

ما همه باید فمنیست باشیم - چیماماندا انگوزی آدیشی

مثل آن روز که مرده توی خیابان به زنه گفت فمنیست کثیف و زن برگشت و با خشم فریاد زد من شاید کثیف باشم اما فمنیست نیستم!

ذهنم از یک جایی بعد تخیل‌کردن را نمی‌کشد. از یک جایی به بعد آن منحنی پیچیده و ناشناخته خیال سر می‌خورد پایین و مماس می‌شود روی واقعیت. از یک جایی به بعد نمی‌توانم تصور کنم و آدم‌ها و قصه‌ها و شکل و شمایل‌ها را تغییر بدهم و مال خودم کنم. نمی‌توانم قصه لیلی را بعد از مرگ پدرش ادامه بدهم و تصور کنم سرنوشت فروردین بعد از جدایی از بهمن چه شد و...چون مرگ و جدایی و مهاجرت و به دنیا آمدن و به دنیا آوردن واقعی هستند؛ اتفاق افتاده‌اند و از اتفاق‌های بعدشان هیچ خبری ندارم. و اینجاست که می‌لرزم و احساس ضعف می‌کنم.

یک وقتهایی آدم خسته میشود؛ از دویدن و نرسیدن یا حتی از ایستادن و پافشاری های بی سرانجام.

می نشیند. چای می نوشد. به پشت سرش نگاه می کند و به روبرویش فکر می کند. نفسش که تازه شد، بنا می گذارد به رفتن.

اما یک وقتهایی هم هست که خیلی خسته ای. خودتی و خودت و خودت. نه پشت سری، نه روبرویی و نه پایی برای رفتن و نه جایی برای نشستن. زمین سرد و آسمان تاریک. یک درمانده اورژینال! از صدای نفس های خودت هم خسته ای چه برسد به اینکه کسی بیاید بالای سرت و بگوید چای میخوری؟ بگوید بیا برویم قدم بزنیم. بگوید احوالت چطور است؟ آدم  افسرده از این سوال آخر به خصوص خیلی عنش می گیرد. چون هیچ جوابی ندارد که بدهد. جوابی هم اگر داشت حوصله نداشت. دهان گسش به گفتگو باز نمی شد. آدم افسرده همه جا را مه آلود می بیند و اگر چیزی هم توجهش را جلب کند قرار است گریه اش بندازد. مثلا همین نگارنده تابستان امسال با دیدن یک چنار در خیابان ولیعصر زد زیرگریه و تمام شمعدانی های محله را دق داد. افسرده ها از هیچ چیز لذت نمیبرند؛ نه از معاشرت و معاشقه و بوس و بغل و نه از لواشک و چای و آش رشته و لازانیا و دوردور و دستی کشیدن در خیابان ها و نه از شیرکاکائو شیرکاکائو شیرکاکائو شیرکاکائو شیرکاکائو... توجه داشته باشید که هر حرکتی که فرد افسرده می زند جهت رفع تکلیف است و امید به اینکه شما به زودی دست از سرش خواهید برداشت. بنابراین زیاد کاری به کارش نداشته باشید تا از هراس در امان ماندن از گزندتان دست به دامن کارهایی که مطابق میلش نیست و خیلی وقت ها به درست و غلط بودنشان توجهی نمی کند، نشود...

این داستان ادامه دارد...

چقدر ناراحت کننده است اگر شریکی برای اتفاقات شیرین زندگیمان نداریم.

آقای یونانی خیلی جذاب مرسی که توی گوش من با آن صدای دلنشینتان می‌خوانید و با اینکه اصلا و ابدا نمی‌فهمم چه می‌گویید حالم را خوب می‌کنید. ممنون.

بهم گفت آدم باید شجاع باشد.

میدانم که یک جمله معمولیست. یک جمله خیلی خیلی معمولی اما اگر شما هم مثل من آن شب از خواب پریده باشید و با بغض موبایلتان را برداشته و به طرف حیاط بدوید اما کسی سر راهتان سبز شود و بهتان بگوید شجاع باش. آنهم با یک لحن به خصوص که بیانش در توان من نیست. ممکن است که مثل من مدام با خودتان تکرار کنید آدم باید شجاع باشه. صبح شجاع باشه، ظهر شجاع باشه، شب شجاع باشه، همیشه شجاع باشه، همه جوره شجاع باشه، چقدر خوبه که شجاع باشه.